معنای دوم دونامیس (قوه) درکتاب نهم مابعدالطبیعه

احمد عسگری

دوره 9، شماره 33 ، فروردین 1392، ، صفحه 23-42

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2013.5858

چکیده
  "ارسطو" در Θ ( کتاب نهم مابعدالطبیعه ) دو معنای دونامیس (قوه ) را از هم متمایز می‌کند و می‌گوید معنای اول آن را با حرکت در ارتباط می‌داند .ارسطو از این معنای دونامیس ( قوه ) به‌تفصیل بحث می‌کند، اما تصریح دارد که هدف اصلی معنای دوم است و بحث نخست از باب مقدمه است. او در Θ 6 به معنای دوم دونامیس ( قوه ) باز می‌گردد. اما، بحث او به‌نحوی ...  بیشتر

تحلیل رویکرد کامپیوتری به فلسفه‌ی علم

حمیدضا آیت اللهی؛ ارش موسوی

دوره 1، شماره 2 ، تیر 1384، ، صفحه 23-38

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2005.6659

چکیده
  دو جریان عمده در فلسفه‌ی علم قرن بیستم هر یک با ضعف‌هایی مواجه بوده‌اند. مدل منطقی علم فاقد باورپذیری روانشناختی و تاریخی است و مدل تاریخی علم فاقد دقت تحلیلی، فلسفه‌ی کامپیوتری علم بر نهاد جوانی است که اینک، در ابتدای قرن بیست و یکم، می‌کوشد عناصری از هر دوی این رویکردها را در یک مدل کامپیوتری دقیق و باورپذیر از علم تلفیق کند. مقاله‌ی ...  بیشتر

ارزیابی نگرش‌های الهیاتی پسامدرن از منظری فلسفی

حمیدرضا آیت الهی

دوره 2، شماره 5 ، فروردین 1385، ، صفحه 23-37

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2006.6669

چکیده
  با توجه به گسترش اندیشه پسامدرن در تمامی ابعاد زندگی انسان غربی، نگرش‌های الهیاتی پسامدن نیز بروز یافته و اندیشمندان بسیاری را به طرح دیدگاه‌هایی متفاوت نسبت به این نگرش واداشته است. در این مقاله، پس از بررسی خاستگاه اصلی اندیشه پسامدرن در دیدگاه کسانی همچون نیچه، هایدگر و دریدا و کلیدهای اصلی فکر آنها، نگرش‌های مختلف و متنوع الهیات ...  بیشتر

تحلیلی بر مسئله تعیّن ناقص در عرصه انتخاب میان نظریه‌های علم تجربی

سیدهدایت سجادی

دوره 2، شماره 7 ، مهر 1385، ، صفحه 23-42

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2006.6675

چکیده
  مسئله تعین ناقص، از مسائل مهم در فلسفه علم محسوب می‌شود که در حوزه انتخاب میان نظریه‌های هم ارز رخ می‌نماید. در این مقاله ضمن توصیف هم ارزی، از چهار جنبه منطقی، بینه‌ای، نظری و تجربی، سه قرائت متفاوت – ضعیف، قوی و قوی‌تر – از تعین ناقص بیان گردیده است. همچنین با فرض رخ دادن هر کدام از بیان‌های تعین ناقص در عرصه انتخاب میان نظریه‌های ...  بیشتر

زبان در اندیشه هیدگر

روح اله رجبی؛ رضا سلیمان حشمت

دوره 11، شماره 44 ، دی 1394، ، صفحه 23-40

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2016.6729

چکیده
  فهم منطق، امکان منطق‌های جدید و همچنین فهم بنیادهای متافیزیک از لوازم فهم حقیقت زبان است. زبان همیشه به‌منزلة نظام نشانه‌ها و برای انتقال مفاهیم مورد تعریف قرار گرفته است. هیدگر یکی از متفکرانی است که نظری ویژه در این عرصه ارائه داده است. او در «وجود و زمان»، گفتار را یکی از اوصاف اگزیستانسیل دازاین می‌داند و معتقد است در گفتار، ...  بیشتر

بررسی استعارۀ تعاملی ماکس بلک

مرتضی براتی؛ محمدرضا صالحی مازندرانی؛ نصرالله امامی؛ کریم لویمی مطلق

دوره 12، شماره 48 ، دی 1395، ، صفحه 23-44

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2017.7506

چکیده
  بر مبنای نظریۀ استعارۀ ماکس بلک، واژه‌ها در یک عبارت استعاری با یکدیگر تعامل می‌کنند تا معنایی تولید کنند که حاصل این تعامل است.بلک این تعامل را به‌عنوان تعاملی بین چارچوب و کانون استعاره تحلیل می‌کند که در آن، چارچوب با ارائۀ یک بستر منحصربه‌فرد برای کانون، نوعی گسترش معنایی بر کلمۀ کانونی تحمیل می‌کند. کلمۀ کانونی نیز از این ...  بیشتر

تفسیری از نقد هایدگر بر مبدأ و موضوع پدیدارشناسی استعلاییِ هوسرل

احمد رجبی

دوره 13، شماره 49 ، فروردین 1396، ، صفحه 23-42

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2017.7617

چکیده
  هایدگر در درس­گفتار تمهید برای تاریخ مفهوم زمان، نقدی درونی بر موضوع پدیدارشناسی استعلایی وارد می‌کند و هوسرل را متهم می‌سازد که پرسش از نحوة خاص وجود افعال روی‌آورندة آگاهی و معنای وجودرا به­طور کلی فروگذاشته است. هایدگر به­واسطة این نقد، با بازگشت به مبدأ پدیدارشناسی؛ یعنی چرخش از رویکرد طبیعی به رویکرد استعلایی پدیدارشناسانه، ...  بیشتر

نقد دو دیدگاه رایج در خصوص جایگاه علم‌النفس ارسطویی

سید احمد حسینی

دوره 13، شماره 50 ، تیر 1396، ، صفحه 23-40

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2017.7706

چکیده
  در مورد جایگاه علم‌النفس در نظام علم شناختی ارسطو دو دیدگاه وجود دارد. دیدگاه نخست که نظریه رایج و غالب است می‌گوید نفس‌شناسی علمی طبیعی است. این دیدگاه بیشتر بر ارتباط وثیق نفس و بدن از نظر ارسطو تأکید دارد. دیدگاه دوم بر آن است که علم‌النفس دو بخش دارد و بخشی از آن در طبیعیات و بخش دیگر در الهیات بررسی می‌شود. از نگاه این نظریه، نفوس ...  بیشتر

ناسازگار باوری و اصل انتقال ضرورت

زینب ابوالقاسمی دهاقانی؛ محمد سعیدی مهر

دوره 11، شماره 43 ، مهر 1394، ، صفحه 25-42

چکیده
  اصل انتقال ضرورت (transfer of necessity) (پیامد امری ضروری، خودش نیز ضروری است)، رکن استدلال پیامد  (consequent argument) که باور به ناسازگاری ارادة آزاد با تعیّن علّی  (determinism)را موجّه می کند؛ به حساب می­آید. ثبات جریانات علّی حاکم بر پدیده­های طبیعی و گذشتة اجتناب­ناپذیر به ضمیمة اصل انتقال ضرورت ما را به این نتیجه می­رساند که تمام رخدادهای ...  بیشتر

تأملی در هستی‌شناسی نظم کیهانی در تفکر پیشامدرن با تکیه بر نقش کانونی هرم بزرگ هستی

مجتبی اعتمادی نیا

دوره 12، شماره 45 ، فروردین 1395، ، صفحه 25-46

چکیده
  «هرم بزرگ هستی»، بنیادی‌ترین طرح وجودشناختی اندیشۀ سنتی است که بر اساس آن، هستی، مرکب از زنجیرۀ عظیمی از پیوندهای متوالی انگاشته می‌شود که در نظمی سلسله مراتبی، از ناقص‌ترین موجود تا کامل‌ترین آن­ها تداوم یافته است. قرائت‌های گونا‌گون از این طرح وجودشناختی که بر اساس تلقی‌های متفاوت از وجود و مراتب آن قوام یافته، به تلویح ...  بیشتر

خاتمیت‌ در ولایـت‌ از منظر عرفان و دین با تکیه بر آراء ابن عربی

مهین عرب

دوره 4، شماره 15 ، مهر 1387، ، صفحه 25-44

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2008.5752

چکیده
  بی‌شک یکی از ارکان دین ولایت است، تا آنجا که اعتقاد به ولایت باطن دین و سرّ قبول عبادات تلقی شده است و منقول است که: «لا تقبل الاعمال الا بالولایه». در عرفان اسلامی ولایت باطن و رکن جمیع کمالات انسانی و سرآغاز رسیدن به مراتب عالی کمال است. هجویری، عارف بزرگ، در اهمیت ولایت گفته ‌است: «بدان که قاعده و اساس طریقت و معرفت حقّ جمله ...  بیشتر

روند تحقق فهم از منظر شلایرماخر

اصغر واعضی؛ اسماعیل قاعدی

دوره 8، شماره 30 ، تیر 1391، ، صفحه 25-40

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2012.5843

چکیده
  هرمنوتیک مدرن با تلاش‌های شلایرماخر برای گسترش حوزة هرمنوتیک آغاز شد. او سوء فهم را امری طبیعی قلمداد کرد و با اذعان به تداول و اجتناب‌ناپذیر بودن آن نتیجه گرفت که فهم همواره معادل تفسیر است. از نظر وی هر کنش فهم متضمن دو گونه تفسیر، تفسیر دستوری و تفسیر فنی یا روان‌شناختی است. تفسیر دستوری به بررسی کارکردها و مؤلفه‌های زبانی متن ...  بیشتر

تأویل و فهم شعر از نظر هرمنوتیک فلسفی

زهرا زواریان؛ بیژن عبدالکریمی

دوره 10، شماره 37 ، فروردین 1393، ، صفحه 25-44

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2014.6142

چکیده
  زبان در «هرمنوتیک فلسفی» جایگاه ویژه­ای دارد. تجربة زندگی انسان، ساحتی از بودن در جهاناست که تنها به‌واسطة «زبان» قابل شناسایی است. زبان واسطه­ای است که «فهم» در آن تحقق می­یابد. هر فهمی تأویل است و هر تأویلی در چارچوب زبان شکل می­گیرد. از نظر گادامر، حقیقت امری است که در واقعه فهم بر ما آشکار می­شود و این ظهور ...  بیشتر

رهیافت‌های بنیادین فلسفی در هوش مصنوعی

محمدرضا طهماسبی

دوره 2، شماره 6 ، تیر 1385، ، صفحه 25-47

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2006.6672

چکیده
  از اواسط قرن بیستم و به دنبال رشد چشمگیر علوم رایانه‌ای این تصور پدید آمد که می‌توان با ابزارهای فیزیکی و روش‌های مطرح در فیزیک و علوم رایانه‌ای هوش انسانی را به‌طور مصنوعی بازسازی کرد. هنگامی‌که در دهه 1950 میلادی ماشین‌های محاسبه گر کارآیی زیادی از خود نشان دادند، تحقیقات در جهت ساخت ماشین‌های هوشمند آغاز گردید؛ از آن زمان تاکنون ...  بیشتر

اصول عملی معرفت شناسی

محمدعلی عباسیان

دوره 3، شماره 9 ، فروردین 1386، ، صفحه 25-37

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2007.6683

چکیده
  سنت حاکم بر معرفت شناسی مدعی است که شواهد یا دلایل معرفتی، یعنی شواهد یا دلایلی که باعث می‌شوند شخص با تکیه بر آنها به اعتقاد به قضیه‌ای صادق رهنمون شود، برای توجیه اعتقاد و تبیین علم قضیه‌ای شخص کافی هستند. اما به نظر این جانب وجود مشکلی ویرانگر در معرفت شناسی،‌ به نام «مشکل گتیه»، حاکی از آن است که ملاحظه شواهد و دلایل معرفتی ...  بیشتر

انسان، غایتی بی‌کران تبیین نظری و عملی فرمول غایت فی‌نفسه و بررسی تفسیر نتیجه‌گرایانۀ دیوید کامیسکی

علی اکبر احمدی افرمجانی؛ حمزه حجت حاتم‌پوری

دوره 13، شماره 51 ، مهر 1396، ، صفحه 25-46

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2017.8064

چکیده
  انسان غایت فی‌نفسه است. این دومین صورت‌بندی کانت از امر مطلق است که در مرحلۀ عمل، برای کانت بیشترین کارکرد را دارد. مراد از غایت فی‌نفسه‌بودن و ابزار نشدن چیست؟ چگونه می‌توان از فرمول غایت فی‌نفسه در عمل استفاده کرد؟ این صورت‌بندی که غایت‌مدار می‌نماید چه نسبتی با اخلاق‌های نتیجه‌گرا و فایده‌گرا دارد؟ این‌ها سه پرسش اساسی ...  بیشتر

پژوهشی در معنا از چشم انداز پدیدارشناسی هوسرل در سنجش با ویتگنشتاین

غلام عباس جمالی

دوره 14، شماره 53 ، فروردین 1397، ، صفحه 25-44

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2018.8664

چکیده
  چارچوب انتولوژیکی معنی مثالی1 در فلسفة هوسرل، بنیادی صرف‌نظر نکردنی به‌منظورتوصیف پدیدارها چون اعیان تجربه، معنی‌داری زبان و نیز عینیت این مقومات است که از طریق تقلیل مسلم گرفته می‌‌شود. در مقابل معنی برای ویتگنشتاین چیزی جز صورت منطقی جمله نیست که در نسبت میان ساخت جمله و تصویر آن و نیز در نسبت آن دو با وضع واقع تحلیل می‌شود. بنابراین ...  بیشتر

«اعتباریات علامه طباطبائی»مبنای طرحی فلسفی برای فرهنگ

عی اصغر مصلح

دوره 9، شماره 36 ، دی 1392، ، صفحه 27-46

چکیده
  «ادراکات اعتباری» علامه‌طباطبائی در مسیر بحثی معرفت‌شناسی به اندیشه درمی‌آید، اما موضوع ادراکات اعتباری را نباید به قلمرو معرفت‌شناسی محدود کرد.  به‌نظر می‌رسد که علامه‌طباطبائی این بحث را در پیِ درکی نو از انسان و جهان و با تنفس در فضای فکری عالم معاصر مطرح کرده‌اند. برای کشف چنین دریافتی باید به‌جای تمرکز ذهن بر ادراکات ...  بیشتر

تفسیر فلسفه نیچه بر مبنای مفهوم بازی

محمد باقر قمی؛ محمد رضا ریخته گران

دوره 10، شماره 39 ، مهر 1393، ، صفحه 27-44

چکیده
  چکیده هنگامی که "نیچه" ضمن ایجاد تقابل میان فلسفه "هراکلیتوس" و سنت فلسفی آن را بر مبنای بازی تفسیر می‌کند و به تحسین آن می‌پردازد باید منتظر نقش آفرینی این مفهوم در فلسفه خود نیچه نیز باشیم. پس از این مقدمه، به برخی اندیشه‌های نیچه اشاره می‌کنیم که او بر مبنای آنها خود را در مقابل سنت متافیزیکی قرار می‌دهد و نشان می‌دهیم که چگونه ...  بیشتر

مبانی روشنگری در اندیشۀ روسو

علی کرباسی زاده؛ فاطمه سلیمانی دهنوی

دوره 4، شماره 16 ، دی 1387، ، صفحه 27-44

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2009.5759

چکیده
  تفسیرهای متعدد و گاه متناقضی از اندیشه‌های روسو وجود دارد، برخی او را در زمرۀ روشنگران قرار می‌دهند و برخی دیگر منتقد روشنگری. روسو فرزند عصر روشنگری بود و بی‌شک مهم‌ترین عناصر تفکر این دوره در اندیشۀ او نمایان است. با وجود این، وی به مخالفت با برخی از مشخصه‌های روشنگری برخاست. او در عصری که خرد به عنوان تنها راهنمای انسان مطرح بود، ...  بیشتر

آیا واقعی‌گرایی ‌جدید از مصادیق واقعی‌گرایی ‌جانشینی است؟

لطف الله نبوی؛ مجتبی امیر خانلو

دوره 5، شماره 19 ، مهر 1388، ، صفحه 27-48

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2009.5773

چکیده
  واقعی‌گرایی یک آموزه هستی‌شناسانه ‌است که براساس آن، دامنة اشیاء موجود و دامنة اشیاء واقعی ‌اینهمان است. مطابق با این آموزه، برای حل هر‌ مسئلة فلسفی، نیازی به تعهد وجودی به اشیاء غیرواقعی نداریم. رویکرد لینسکی، زالتا و نلسون یکی ‌از رویکردهای‌ موجود به‌واقعی‌گرایی است که ‌به‌ واقعی‌گرایی ‌جدید معروف شده‌ است. آنها، پیش‌فرض ...  بیشتر

مدل تعادلی – تجانسی جهان‌های ممکن و «نظریه ضرورت بتّاته»

لطف الله نبوی

دوره 3، شماره 11.10 ، تیر 1386، ، صفحه 27-37

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2007.6688

چکیده
  «نظریه ضرورت بتّاته» عنوان نظریه‌ای است از «شیخ شهاب الدین سهروردی» که از ابداعات و نوآوری‌های مهم وی در عرصه منطق تلقی می‌شود و دارای نتایج منطقی – فلسفی فراوانی است. سهروردی بدون تردید با طرح این نظریه به «ضرورت فلسفی – متافیزیکی» نظر داشته و از آنجا که تبیین منطقی ضرورت فلسفی از دغدغه‌های مهم چند دهه اخیر ...  بیشتر

هنجارها و مسئلۀ تبیین فعل

سید علی کلانتری

دوره 14، شماره 56 ، دی 1397، ، صفحه 27-42

http://dx.doi.org/10.22054/wph.2019.25361.1443

چکیده
  چنین به نظر می‌رسد که پذیرش یک هنجار به تنهایی نمی‌تواند انجام آنچه هنجار مربوطه بدان فرمان می‌دهد توسط شخص را تبیین نماید؛ استگلیچ پیترسون این مطلب را با این صورتبندی توضیح می‌دهد که رابطه‌ای قوی‌ میان احکام هنجارین و برانگیختگی برای انجام فعل مربوطه وجود ندارد. بر اساسِ نظرِ پیترسون، برای تبیین این مطلب که شخص به آنچه هنجار ...  بیشتر

برهان صدّیقین به روایت حکیم صهبا و جایگاه آن در حکمت متعالیۀ صدرایی

حامد ناجی اصفهانی

دوره 10، شماره 38 ، تیر 1393، ، صفحه 29-42

چکیده
  در پی تدوین آموزة «برهان صدیقین» و نگرش به ساحت واجب­الوجود از رهگذر وجود صرف که اولین­بار توسط "ابن سینا" پی­ریزی شد (شیرازی، 1378،ج6،ص27)، حکمای بزرگی بدین مهم پرداختند و تقریرهای گوناگونی از آن عرضه داشتند. بزرگ حکیم جهان اسلام، "صدر الدین محمد شیرازی" با وصول به اصل اصالت وجود و جعل وجود به تقریری نو از آن دست یازید. تقریر ...  بیشتر

بررسی تعبیر هیدگر از نسبت روح1 و زمان (وجود2) در پدیدارشناسی روح هگل

حسین رستمی جلیلیان؛ محمد رضا اسدی

دوره 11، شماره 41 ، فروردین 1394، ، صفحه 29-48

چکیده
  این مقاله برآن است تفسیر هیدگر از نسبت روح و زمان(وجود) در پدیدارشناسی روح هگل را موردبررسی قرار دهد. بدین منظور، نقد هیدگر به هگل راجع به نسبت بین زمان و روح، تعبیر او از پدیدارشناسی روح به‌عنوان فلسفه‌ای سوژه محور و نمونه‌ای از متافیزیک فیخته‌ای و دکارتی، و نقش فلسفه روح در تبیین متافیزیک جدید خودبنیادی موردبررسی قرار گرفته‌است. ...  بیشتر