نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشکده علوم اسلامی رضوی بنیاد پژوهش های اسلامی

چکیده

یکی از معضلات امروز جامعه که حاصل عصر مدرنیته است، تغییر جنسیت افرادی است که بدنی کاملاً مردانه یا زنانه دارند، اما به علت احساس گرایش‌های جنس مخالف در خود، نفس خویش را مخالف بدن پنداشته و در اصطلاح «ترنس» نامیده می‌شوند. این پدیده امروزه به لحاظ اجتماعی و فرهنگی تا حدودی مقبولیت یافته و حتی به لحاظ فقهی و حقوقی نیز در حال پذیرفته شدن است، اما به‌راستی آیا تغییر جنسیت از منظر عقلی و فلسفی، ممکن است؟ فلسفه اسلامی بخصوص حکمت متعالیه مباحثی ارزشمند راجع به نفس و بدن و رابطه آن‌ها دارد که می‌تواند ما را در شناخت و مواجهه با این پدیده راهنمایی کند. در این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی و با استفاده از علم‌النفس فلسفه اسلامی تغییر جنسیت را واکاوی کرده و به این نتیجه رسیده‌ایم که تغییر جنسیت یا اساساً ممکن نیست یا در فرض امکان وجیه و منطقی نیست. اگر نفس همچون بدن دارای جنسیت باشد، جنسیتش از باب سنخیت فاعل و فعل یا قابل و مقبول ضرورتاً مطابق با بدن است و با تغییر بدن، نمی‌توان، حقیقت نفس و جنسیت آن را تغییر داد و اگر نفس فاقد جنسیت باشد، ترنس به لحاظ بدنی، کاملاً مرد یا زن است وادعای وجود روحی مخالف جنسیت بدن، معقول و پذیرفتنی نیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Gender Change and Its Possibility from the Perspective of Sadra'i Philosophy

نویسنده [English]

  • محمد مهدی کمالی

استادیار پژوهشکده علوم اسلامی رضوی بنیاد پژوهش های اسلامی

چکیده [English]

Introduction

One of the new phenomena of the modern era is the possibility of changing gender through surgery and the formation of a new society called the transsexual society. Unlike hermaphrodite, who has both male and female genitals, trans refers to a man or woman who has a completely male or female body, but has opposite sex tendencies and considers himself mentally and psychologically male or female, contrary to the sexual structure of his body. Today, gender reassignment has become somewhat socially and culturally acceptable and is even being accepted in jurisprudential and legal terms, but is gender reassignment really possible from a rational and philosophical perspective?
In this article, we will look at the subject of trans from a philosophical perspective and examine the possibility of changing gender through surgery from the perspective of the psychology of Islamic philosophy and based on the principles of Sadra'i philosophy. The most important issue that will be examined in this research is whether the soul, like the body, has a gender or not. And if the answer is yes, does changing the body's genital structure also change the gender of the soul or not? Is the transgender community's claim that a male soul resides in a female body or vice versa reasonable? Is it possible for a male or female soul to grow in a body that is not of the same gender? Islamic philosophy, especially transcendental wisdom, has valuable discussions about the soul and the body and their relationship that can guide us in understanding and confronting this phenomenon and answering the above questions.

Literature Review

Although there has been considerable research on the issue of trans and gender reassignment by academic centers, research on this issue has not been conducted from the perspective of philosophical psychology. Most of the research conducted is from the perspective of medicine, jurisprudence, law, sociology, and mental and psychological problems. Islamic philosophy has rich discussions about the soul and its relationship with the body, which can help us in solving the enigma of trans and commenting on the possibility of gender reassignment and, consequently, whether it is permissible or not.

Methodology

In this study, using a descriptive-analytical method, we first examined the issue of soul and gender, and then we explored the issue of trans and gender reassignment. In this regard, we will also take a look at the findings of empirical sciences regarding how gender is formed in the womb.

Conclusion

Based on the findings of this study, changing gender through surgery is either fundamentally not possible or, assuming it is possible, is not logical. If the soul has no gender and gender is the body, and the person's body is perfect in terms of masculinity and femininity in every way, there is no logical justification for surgery. And if the soul has a gender, then due to the proportionality between cause and effect, or matter and form, it necessarily has a gender that matches the body. In other words, whether the soul forms the body and their relationship is a cause-and-effect relationship, or whether the body is completely formed by God and the soul has no agency in its creation and the body is merely a place for the soul, in any case, there is a complete correspondence between the soul and the body, and it is not possible for the soul and the body to be opposites in terms of gender. Therefore, it is fundamentally impossible to change gender; because surgery does not change the truth of masculinity and femininity, but only the appearance of the body; that is, the inner and true nature of a person, which is his soul, is unchanged and remains the same. Therefore, it can be said that the only result of surgery is the creation of imperfect men-like women and imperfect women-like men. It is necessary to re-emphasize that the issue of transgender people is different from bisexual people, and what was said was about transsexuals, not bisexuality. Trans is a type of mental illness in which a person suffers from the illusion of gender crisis and imagines himself as a man or a woman, contrary to the natural structure of his body. One should not play in the field of illusion of this person and fuel his illusions. Rather, instead of surgery, he should be given psychotherapy and removed from the illusion of gender disorder.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Trans
  • bisexual
  • the possibility of gender change
  • soul
  • body
  • masculinity and femininity
  • philosophical psychology
آبر کرامبی، نیکلاس؛ هیل، استفن؛ اس.ترنز، برایان. (بی‌تا). فرهنگ مآخذ و مراجع جامعه شناسی. ترجمه حسن پویان. بی‌جا: پژمان.
 آشتیانی، جلال الدین. (۱۳۸۱). شرح بر زاد المسافر. قم: بوستان کتاب قم.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. (1404 ق). الهیات شفاء. قم: مکتبه المرعشی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. (1375). النفس من کتاب الشفاء. تحقیق حسن حسن زاده آملی. چاپ اول. قم: التابع لمکتب الاعلام الاسلامی.
افلاطون. (1367). دوره کامل آثار. ترجمه محمد حسن لطفی. جلد 1. چاپ دوم. تهران: انتشارات خوارزمی.
بریزندین، لوآن. (1396). مغز زنانه. ترجمه محسن دهقانی و سهیلا پیمانی. چاپ سوم. تهران: رشد.
ابوالبرکات بغدادی، هبه الله. (1375). المعتبر فی الحکمه. جلد 2. چاپ اول. حیدر آباد دکن: دائره المعارف العثمانیه.
بهمنیار، بن مرزبان. (1375). التحصیل. تهران: دانشگاه تهران.
تفتازانی، سعدالدین. (1409 ق). شرح المقاصد. جلد 3. چاپ اول. قم: الشریف الرضی.
جوادی آملی، عبدالله. (بی‌تا). رساله توضیح المسائل. قم: دفتر معظم له.
جوادی آملی، عبدالله. (1384). زن در آیینه جلال و جمال. قم: اسراء.
 حسن زاده آملی، حسن؛ صمدی آملی، داوود. (۱۳۸۶). مآثر آثار. جلد 2. قم: ال‍ف‌. لام‌. م‍ی‍م‌.
حسینی ایجی. (1396). تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق. تهران: برتر اندیشان.
حلی (محقق)، جعفر بن حسن. (1414ق). المسلک فی اصول الدین و الرساله الماتعیه. چاپ اول. مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه.
خرازی، محسن. (بی‌تا). «تغییر جنسیت»، فقه اهل بیت، شماره 23.
خامنه‌ای، سید علی. (1422 ق). اجوبه الاستفاتائات فارسی. قم، دفتر معظم له.
خمینی، روح الله. (بی‌تا). تحریر الوسیله. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
رستمی، ابراهیم؛ قادری، سیدمحمد. (1399). «جنسیّت نفس بر اساس دیدگاه‌های رایج در مورد پیدایش نفس انسانی در فلسفۀ اسلامی»، پژوهش‌های عقلی نوین، شماره 10، ص 45-60. Doi:  10.22081/nir.2020.55922.1172
رودگر، نرجس. (1399). «واکاوی جایگاه جنسیت در نفس بر اساس اصول علم النفس صدرایی»، مطالعات جنسیت و خانواده، دوره 8، شماره 2، ص 95-109.  Dor: 20.1001.1.25381938.1399.8.2.4.1
زنوزی، علی بن عبدالله. (1378). سبیل الرشاد فی اثبات المعاد (مجموعه آثار حکیم موسس آقا علی مدرّس طهرانی). به تصحیح محسن کدیور. جلد 2. تهران: اطلاعات.
دی، پیتر؛ ترن، پنی؛ شان، الارد. (1390). اصول ژنتیک اِمِری. ترجمه محمد رضا نوری دلویی. چاپ پنجم. تهران: جامعه نگر.
دیّانی، عبدالرسول. (1380). «حقوق اخلاقی پزشکی (بیواتیک) و اصلاح جنسیت»، ماهنامه دادرسی، سال پنجم، شماره 29، آذر و دی، ص 7-11.
سادلر، تامس. (1390). جنین شناسی پزشکی لانگمن. ترجمه روشنک قطبی و آزاده زنوزی و نسیم بهرامی. چاپ چهارم (ویراست 11، سال 1010). تهران: گلبان.
ساقی، اکرم؛ علمی سولا، محمدکاظم؛ حسینی شاهرودی، سید مرتضی. (1401). «اثبات جنسیت پذیری نفس براساس مبانی حکمت صدرایی و آیات و روایات»، قبسات، شماره 106، ص 6-23. Doi:  010106
سلیمان راد، جعفر؛ روشنگر، لیلا. (1391). جنین شناسی پزشکی. چاپ اول. تهران: گلبان.
سهروردی، شهاب الدین. (1372). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. جلد 2. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
شایان مهر، علیرضا. (1384). دائره المعارف تطبیقی علوم اجتماعی. جلد 2. چاپ اول. تهران: کیهان.
شیرازی، صدرالدین. (1368). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. جلد 8 و 9. قم: مکتبه المصطفوی.
شیرازی، صدرالدین.  (1382). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. به تصحیح سید جلال الدین آشتیانی. قم: بوستان کتاب.
شیرازی، صدرالدین. (1366). تفسیر القرآن الکریم. جلد 7. قم: بیدار.
شیرازی، صدرالدین. (1363). مفاتیح الغیب. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
طباطبائی، محمد حسین. (1416). نهایة الحکمة. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
طوسی، خواجه نصیرالدین. (1383). اجوبه المسائل النصیریه. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى‏.
طوسی، خواجه نصیرالدین. (1381). اساس الاقتباس. تصحیح محمد رضوی. چاپ سوم. تهران: دانشگاه تهران.
فخر رازی، محمد بن عمر. (1407 ق). المطالب العالیه من العلم الالهی. جلد 7. چاپ اول. بیروت: دار الکتب العربی.
فخر رازی، محمد بن عمر. (1364). النفس و الروح و شرح قواهما. تهران: بی‌نا.
فخر رازی، محمد بن عمر. (1411). المباحث المشرقیه. جلد 2. قم: بیدار.
کاپلستون، فردریک. (1367). تاریخ فلسفه (یونان و روم). جلد 1. ترجمه سید جلال الدین مجتبوی. چاپ دوم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کالات، جیمز. (1389). روانشناسی فیزیولوزیکی. ترجمه سید یحیی محمدی. چاپ چهارم. تهران: روان.
کاویانی، محمد. (1399). مبانی نظری جنسیت نفس و دلالت های الهیاتی آن. پایان‌نامه ارشد. دانشگاه باقر العلوم.
کاهانی، علیرضا؛ شجاعی، پیمان. (1381). اختلال هویت جنسی. چاپ اول. موسسه فرهنگی انتشاراتی تیمور زاده. نشر طبیب.
کریمی نیا، محمدمهدی. (1379). «تغییر جنسیت از منظر فقهی و حقوقی»، معرفت، شماره 36، ص 76-82.
گایتون، آرتور؛ هال، جان. (1389). فیزیولوژی پزشکی. ترجمه فرخ شادان. جلد 2. چاپ اول (ویراست 12، سال 2011). تهران: چهر.
گروسی، سعیده. (1395). جنسیت، جامعه و جامعه شناسی. چاپ اول. تهران: جامعه شناسان.
گودرزی، فرامرز. (1370). پزشکی قانونی. تهران: انیشتین.
محمدتقی زاده، مهدیه. (1396). مبانی فقهی و حقوقی جواز تغییر جنسیت. تهران: مجد.
مجلسی، محمدباقر. (1404 ق). بحار الانوار. جلد 58. بیروت: موسسه الوفاء.
مسلین، کیت. (1391). در آمدی به فلسفه ذهن. ترجمه مهدی ذاکری. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر. (1379). استفتائات جدیده. ابوالقاسم علیان نژادی. قم: مدرسه امام علی بن ابیطالب.
مولوی، جلال الدین محمد. (1368). غزلیات مولوی (گزیده). انتخاب و توضیح سیروس شمیسا. تهران: چاپ نشر بنیاد.
ویلیام الگزاندر، نیومن .(1392). فرهنگ پزشکی دورلند. ترجمه عباس غفاری و اکرم عبدی. چاپ اول. تهران: آبژ.
 
 
References
Auber Cramby, Nicholas; Hill, Stephen; S. Trans, Brian. (No Date). Sociology Source and Reference Dictionary. Translated by Hassan Pouyan. N.P.: Pezhman. [In Persian]
Ashtiani, Jalaleddin. (2002). Commentary on Zād al-Musāfer. Qom: Bostān-e-Ketāb Qom. [In Persian]
Avicenna (Ibn Sina), Hussein ibn Abdullah. (1984). Theology of the Cure. Qom: Maktabah al-Mar'ashi. [In Persian]
Avicenna (Ibn Sina), Hussein ibn Abdullah. (1996). The Soul from the Book of Cure. Edited by Hassan Hassanzadeh Ameli. 1st Edition. Qom: Al-Tabā' Li-Maktab al-Ilām al-Islami. [In Persian]
Abu al-Barakat Baghdadi, Hibat Allah. (1996). Al-Mu'tabar Fi al-Hikmah. Volume 2. 1st Edition. Hyderabad Deccan: Dā'irah al-Ma'arif al-‘Uthmāniyyah. [In Persian]
Bahmanyār, Ibn Marzbān. (1996). Al-Tahsil. Tehran: University of Tehran. [In Persian]
Brizendine, Louann. (2017). The Female Brain. Translated by Mohsen Dehghani and Soheila Peymani. 3rd Edition. Tehran: Roshd. [In Persian]
Copleston, Frederick. (1988). History of Philosophy (Greece and Rome). Volume 1. Translated by Seyyed Jalal al-Din Mujtabawi. Second Edition. Tehran: Elmi va Farhangi Publications. [In Persian]
Dee, Peter; Thorne, Penny; Sean, Ellard. (2011). Emery's Principles of Genetics. Translated by Mohammad Reza Nouri Delooyi. 5th Edition. Tehran: Jāme'eh-Negar. [In Persian]
Diyāni, Abd al-Rasul. (2001). "Medical Ethics (Bioethics) and Gender Change," Monthly Journal of Justice, Year 5, Issue 29, December and January, pp. 7-11. [In Persian]
Fakhr Razi, Muhammad ibn Umar. (1987). The Supreme Matters in Divine Knowledge. Volume 7. First Edition. Beirut: Dar al-Kutub al-Arabi. [In Persian]
Fakhr Razi, Muhammad ibn Umar. (1985). The Soul and Spirit and Their Powers. Tehran: Unknown Publisher. [In Persian]
Fakhr Razi, Muhammad ibn Umar. (1991). Eastern Discussions. Volume 2. Qom: Bidar. [In Persian]
Guyton, Arthur; Hall, John. (2010). Medical Physiology. Translated by Farrokh Shadan. Volume 2. First Edition (12th Edition, 2011). Tehran: Chehr. [In Persian]
Ghorouzi, Saeedah. (2016). Gender, Society, and Sociology. First Edition. Tehran: Sociologists.
Ghodrati, Faramarz. (1991). Forensic Medicine. Tehran: Einstein. [In Persian]
Hassan Zadeh Amoli, Hassan; Samadi Amoli, Davood. (2007). Ma'āther-e-Āsār. Volume 2. Qom: Alf, Lām, Mīm. [In Persian]
Hosseini Ejī. (2017). Gender Change from the Viewpoint of Jurisprudence and Law. Tehran: Bartar Andishān. [In Persian]
Hilli (Muḥaqqiq), Ja'far ibn Hasan. (1994). Al-Maslak fi Usul al-Dīn and Al-Risālah al-Māt‘iyyah. 1st Edition. Mashhad: Majma' al-Buhuth al-Islamiyyah. [In Persian]
Jawadi Amoli, Abdullah. (No Date). Rasālah Tawzī al-Masā'il. Qom: His Office. [In Persian]
Jawadi Amoli, Abdullah. (2005). Women in the Mirror of Majesty and Beauty. Qom: Asrā'. [In Persian]
Kalat, James. (2010). Physiological Psychology. Translated by Seyyed Yahya Mohammadi. Fourth Edition. Tehran: Ravan. [In Persian]
Kaviani, Mohammad. (2020). Theoretical Foundations of Gender of the Soul and Its Theological Implications. Master's Thesis. Baqir al-Ulum University. [In Persian]
Kahani, Alireza; Shojai, Peyman. (2002). Sexual Identity Disorder. First Edition. Timourzadeh Cultural and Publishing Institute. Tabeeb Publishing. [In Persian]
Karimi Nia, Mohammad Mahdi. (2000). "Gender Change from a Jurisprudential and Legal Perspective," Ma'rifat, Issue 36, pp. 76-82. [In Persian]
Khārazi, Mohsen. (No Date). "Gender Change," Fiqh Ahl al-Bayt, Issue 23. [In Persian]
Khamenei, Seyyed Ali. (2001). Jawāb al-Istifātāt Fārsī. Qom: His Office. [In Persian]
Khomeini, Ruhollah. (No Date). Tahrir al-Wasīlah. Tehran: Institute for the Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works. [In Persian]
Mohammad Taqizadeh, Mahdieh. (2017). Jurisprudential and Legal Foundations of the Permissibility of Gender Change. Tehran: Majd. [In Persian]
Majlisi, Muhammad Baqir. (1984). Bihar al-Anwar. Volume 58. Beirut: Al-Wafa Institute. [In Persian]
Maslin, Keith. (2012). An Introduction to Philosophy of Mind. Translated by Mahdi Zakeri. Qom: Institute for Islamic Sciences and Culture. [In Persian]
Makarem Shirazi, Naser. (2000). New Fatwas. Abulqasem Aliyan Nezadi. Qom: Imam Ali ibn Abi Talib School. [In Persian]
Newman, William Alexander. (2013). Dorland's Medical Dictionary. Translated by Abbas Ghafari and Akram Abdi. First Edition. Tehran: Abzh. [In Persian]
Plato. (1998). Complete Works. Translated by Mohammad Hassan Lotfi. Volume 1. 2nd Edition. Tehran: Kharazmi Publications. [In Persian]
Rumi, Jalal al-Din Muhammad. (1989). Selections from Rumi's Ghazals. Compiled and Explained by Sirous Shamisa. Tehran: Bonyad Printing. [In Persian]
Rostami, Ebrahim; Ghaderi, Seyyed Mohammad. (2020). "The Gender of the Soul Based on Common Views on the Origin of the Human Soul in Islamic Philosophy," New Rational Research, Issue 10, pp. 45-60. Doi: 10.22081/nir.2020.55922.1172 [In Persian]
Roodgar, Narjes. (2020). "Exploring the Role of Gender in the Soul According to Sadrā'ī Psychology Principles," Gender and Family Studies, Volume 8, Issue 2, pp. 95-109. Dor: 20.1001.1.25381938.1399.8.2.4.1. [In Persian]
Sadler, Thomas. (2011). Langman's Medical Embryology. Translated by Roshanak Qotbi, Azadeh Zonūzī, and Nasim Bahrāmī. 4th Edition (11th Edition, 2011). Tehran: Golbān. [In Persian]
Sāqī, Akram; 'Ilmī Sūlā, Mohammad Kāzīm; Hosseini Shāhroodi, Seyyed Mortezā. (2022). "Proof of the Soul’s Gender Identity Based on the Principles of Sadrā'ī Philosophy and Verses and Hadiths," Qabsat, Issue 106, pp. 6-23. Doi: 010106. [In Persian]
Soleimanrad, Jafar; Roshangar, Leila. (2012). Medical Embryology. First Edition. Tehran: Golban. [In Persian]
Suhrawardi, Shahab al-Din. (1993). The Collected Works of Sheikh Ishraq. Volume 2. Tehran: Institute for Cultural Studies and Research. [In Persian]
Shayanmehr, Alireza. (2005). Comparative Encyclopedia of Social Sciences. Volume 2. First Edition. Tehran: Keyhan. [In Persian]
Shirazi, Sadra al-Din. (1989). The Transcendent Wisdom in the Four Intellectual Journeys. Volume 8 and 9. Qom: Al-Mustafa Library. [In Persian]
Shirazi, Sadra al-Din. (2003). Divine Witnesses in the Pathways of Spiritual Practices. Edited by Seyyed Jalal al-Din Ashtiani. Qom: Bostan-e-Ketab. [In Persian]
Shirazi, Sadra al-Din. (1987). Exegesis of the Holy Quran. Volume 7. Qom: Bidar. [In Persian]
Shirazi, Sadra al-Din. (1984). Keys to the Unseen. Tehran: Islamic Association of Wisdom and Philosophy of Iran. [In Persian]
Tabatabai, Muhammad Hussain. (1996). Nihayat al-Hikmah. Qom: The Group of Scholars in the Religious Seminary of Qom. [In Persian]
Tusi, Khwajah Nasir al-Din. (2004). Answers to the Nasirian Issues. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies. [In Persian]
Tusi, Khwajah Nasir al-Din. (2002). The Principles of Borrowing. Edited by Mohammad Razavi. Third Edition. Tehran: University of Tehran. [In Persian]
Tftāzānī, Sa'd al-Dīn. (1989). Sharh al-Maqāid. Volume 3. 1st Edition. Qom: al-Sharif al-Radī. [In Persian]
Zanūzī, Ali ibn Abdullah. (1999). Sabil al-Rashād Fi Ithbāt al-Ma'ād (The Collected Works of the Philosopher Agha Ali Modarres Tehranī). Edited by Mohsen Kadivar. Volume 2. Tehran: Etelā'āt. [In Persian]