نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی و مربی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، تهران، ایران.

2 استاد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

10.22054/wph.2021.42838.1730

چکیده

ابن‌سینا دربارة موضوع لذت در آثار مختلف خود مباحث و اطلاعات پراکنده‌ای بیان کرده است. یکی از آن مباحث، تعریف ارائه‏شده از لذت است که نیاز است برای دستیابی به دیدگاه منسجم وی بررسی دقیقی صورت گیرد. در این نوشتار، ما از دو طریق به بررسی چیستی لذت می‎پردازیم: یکی از طریق طبقه‌بندی تعاریف شش‎گانه بر مبنای مبحثی که هر تعریف ذیل آن بیان شده است؛ دیگری از طریق بررسی واژه‏های به کار رفته در تعاریف. بررسی بر اساس هر روش ما را به درک بهتر چیستی لذت از منظر بوعلی نزدیک می‎نماید. طریق نخست ما را به این نتیجه می‎رساند که هر تعریف در مطابقت با متعلق مبحثی که ذیل آن بیان شده است از نظر ساختار عبارت متفاوت است، بوعلی با استفاده از تعابیر و تفاوت‎گذاری در نوع بیان خود، تعاریف را بنا به مقاصد خود گونه‏گونه نموده است. با این وجود به واسطة بررسی از طریق دوم مشخص می‎گردد دیدگاه او درباره لذت دیدگاهی واحد و دارای انسجام است، زیرا با توجه به بهره‏گیری از مؤلفه‌هایی همچون «ادراک» و «ملائم» که هستة اصلی تمام تعاریف را تشکیل می‏دهند، همه آنها از هماهنگی واژگانی و مفهومی برخوردارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating Pleasure Quiddity through Components and the Position of its Design in the Avicenna Philosophy

نویسندگان [English]

  • Hourieh Shojaei Baghini 1
  • Einollah khademi 2

1 Ph.D. Candidate in Islamic Philosophy, Shahid Rajaei Teacher Training University and Instructor of the Institute of Culture, Art and Cummunication, Tehran, Iran.

2 Professor of Islamic Philosophy, Shahid Rajaei Teacher Training University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

In various works of Ibn Sina, there are a number of scattered topics about the subject of pleasure. One of those topics is the definition of pleasure that needs to be thoroughly reviewed in order to achieve a coherent vision. In this paper, we will explore two ways to investigate pleasure quiddity. One way is through the classification of the six definitions based on the discussion of which each definition is expressed under it, and the other one is by examining the terms used in the definitions. These two methods bring us closer to a better understanding of Avicenna's vision. The first way leads us to the conclusion that the structure of definitions differs according to its subject. With regard to various structures, Ibn Sina has introduced various definitions for various purposes. However, the investigation through the second method shows that Ibn Sina’s view of pleasure is a unitary and coherent viewpoint because, with the use of components such as "perception" and "proper" that constitute the core of all definitions, they have a lexical and conceptual harmony.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pleasure
  • sensual pleasure
  • divine pleasure
  • Perception
  • proper
ابن‎سینا. (1404 أ). التعلیقات، تحقیق از عبدالرحمن بدوى. بیروت‏: مکتبه الاعلام الاسلامى.
ابن‎سینا. (1404 ب). الشفاء (الالهیات)‏، به‌تصحیح سعید زاید. قم‏: مکتبه آیه الله المرعشى.
ابن‎سینا. (1404 ج). رساله فی الأدویه القلبیه (جزء الثالث من مؤلفات ابن‏سینا الطبیه). بی‎جا: بی‎تا.
ابن‎سینا. (1363). المبدأ و المعاد، باهتمام عبداللّه نورانى. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامى‏ دانشگاه مک‏گیل‏ با همکارى‏ دانشگاه تهران‏.
ابن‎سینا. (1375). الاشارات و التنبیهات. قم‏: نشر البلاغه.
ابن‎سینا. (1379). النجاه من الغرق فى بحر الضلالات، مقدمه و تصحیح از محمدتقی دانش‎پژوه. تهران‏: دانشگاه تهران.
ابن‎سینا. (1382). الاضحویه فى المعاد، تحقیق از دکتر حسن عاصى. تهران‏: شمس تبریزى.
ابن‎سینا. (1383 أ). الهیات دانشنامة علائى با مقدمه و حواشى و تصحیح دکتر محمد معین‏. همدان: دانشگاه بوعلى سینا.
ابن‎سینا. (1383 ب). رسالة نفس با مقدمه و حواشى و تصحیح دکتر موسى عمید. همدان: دانشگاه بوعلى سینا.
حسن‏زاده آملی، حسن. (1388). دروس شرح اشارات و تنبیهات نمط هشتم البهجه و السعاده. قم: آیت اشراق.
حکمت، نصرالله. (1389). متافیزیک ابن‏سینا. تهران: الهام.
خادمی،عین‎الله. (1389). جستاری دربارة چیستی لذت از منظر ابن‌سینا. فلسفه و کلام اسلامی، شمارة ١، سال چهل و سوم، بهار و تابستان، ص 29-50.
خادمی، عین‎الله و مرتضی حامدی. (پاییز 1390). لذت و الم اخروی در فلسفة سینوی. فصلنامة فلسفه و کلام اسلامی آینة معرفت، 8-30.
سلیمانی، فاطمه. (1389). لذت و الم از نگاه ابن‌سینا. دو فصلنامه علمی-پژوهشی حکمت سینوی (مشکوه النور)، سال چهاردهم، پاییز و زمستان، 5-23.
شجاعی باغینی، حوریه و عین‎الله خادمی و امیرحسین منصوری نوری. (1397). بررسی مواجهة ابن‎سینا با آراء پیشینیان در باب چیستی لذت. تاریخ فلسفه، سال نهم، شمارة سوم، 123-146.
طوسى، خواجه نصیرالدین. (1375). شرح الاشارات و التنبیهات للمحقق الطوسى‏‏. قم‏: نشر البلاغه.
مصطفوی، سیدحسن سعادت. (1387). شرح اشارات و تنبیهات (نمط سوم) در باب نفس. تهران : انتشارات دانشگاه امام صادق.
ملکشاهی، حسن. (1385). ترجمه و شرح اشارات و تنبیهات. تهران: سروش.
نصر، سیدحسین. (1386). سه حکیم مسلمان، ترجمة احمد آرام. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی.