نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشیار دانشگاه سمنان- گروه الهیات( ادیان و عرفان)
چکیده
در این نوشتار با هدف پُر کردن فواصل میان سطور، سعی میشود که عبور از تقلیلگرایی افراطی به رویکرد تبیینی غیرتقلیلگرا تبیین گردد. معمولاً روش جیمز را پراگماتیسم میدانند ولی زمینه رهیافت عملگرای او را باید در پرتو شبکه مفهومی تجربه محض، یگانهانگاری خنثی و تجربهگرایی افراطی بازخوانی کرد. تمایز بین داوری وجودی و معنوی ریشه در مفهوم تجربه محض دارد که جیمز آن را بنیان متافیزیکی تجربهگرایی رادیکال میداند. او بر خلاف تجربهگرایی کلاسیک، نگاهی فراگیر به سطوح مختلف تجربه بشری از جمله تجربه دینی دارد و همین رویکرد زمینهساز لحاظ کردن جایگاه معرفتی و کارکرد روانشناختی برای تجربه دینی در محققان پس از خودش شده است. رویکرد پدیدارشناختی جیمز به تجربه دینی را می-توان سرآغاز جریان نقد تقلیلگرایی در دینپژوهی دانست. آنچه نیوبرگ درباره اصل جهتگیری علّی خنثی و همچنین تعامل عصبشناسی و پدیدارشناسی برای تعیین همبستگی بین تجربه دینی و مکانیسمهای عصبشناختی مغز میگوید، ریشه در انتقادات جیمز بر ماتریالیسم طبی دارد. تأکید نیوبرگ بر این نکته که به جای تبیین علّی باید از مفهوم همبستگی برای توضیح ارتباط بین مؤلفههای پدیدارشناختی تجربه دینی و سازوکار مغز سخن گفت، از جمله نتایج نگرش غیرتقلیلگرایانه جیمز در ادبیات روانشناسی دین است.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Analysis of the Philosophical Foundations of William James' Criticism of Reductionism in Religious Studies: The Transition from Medical Materialism to Neurotheology
نویسنده [English]
- Ali Sanaee
Associate professor of Semnan university, Department of Theology(Religions and Mysticism)
چکیده [English]
In this article, with the aim of filling in the gaps between the lines, an attempt is made to explain the transition from extreme reductionism to a non-reductionist explanatory approach. James's method is usually considered pragmatism, but the background of his pragmatic approach must be reread in light of the conceptual network of pure experience, neutral monism, and radical empiricism. The distinction between existential and value judgments has its roots in the concept of pure experience, which James considers the metaphysical foundation of radical empiricism. Unlike classical empiricism, he has a comprehensive view of different levels of human experience, including religious experience, and this approach has paved the way for subsequent researchers to consider the epistemological position and psychological function of religious experience. James's phenomenological approach to religious experience can be considered the beginning of the reductionist critique of religious studies. What Newberg says about the principle of neutral causal orientation and the interaction of neuroscience and phenomenology to determine the correlation between religious experience and the neurological mechanisms of the brain has its roots in James's criticisms of medical materialism. Newberg's emphasis on the point that instead of explaining causality, the concept of correlation should be used to explain the relationship between the phenomenological components of religious experience and brain mechanisms is one of the results of James's non-reductionist approach in the literature on the psychology of religion
کلیدواژهها [English]
- William James
- Andrew Newberg
- radical empiricism
- Medical materialism
- Reductionism
)