نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی
چکیده
برهان نظم یکی از مهمترین استدلالهای اثبات وجود خدا محسوب میشود که چون بر پایة مشاهدة نظم، پیچیدگی و هدفمندی در طبیعت است و دلایلی استقرایی برای وجود طراحی هوشمند ارائه میکند قوت اقناعی بالایی دارد. دیوید هیوم در کتاب گفتوگوهایی در باب دین طبیعی انتقادهایی جامع بر کلیة استدلالهای استقرایی و از آن جمله برهان نظم وارد کرد که اعتبار این برهان را برای دههها زیر سؤال برد. هیوم با اشاره به ضعفهای قیاسی برهان نظم، احتمال وجود تبیینهای جایگزینی نظیر تصادف یا قوانین طبیعی واجد ضرورت را مطرح کرد. در دهههای اخیر برخی فیلسوفان صورتبندی جدیدی از برهان نظم را با رویکرد ربایشی ارائه کردند که بر اساس روش استنتاجی بهترین تبیین پدید آمده است. در این رویکرد با بهرهگیری از معیارهایی نظیر توان تبیینی، سازگاری، سادگی و قدرت پیشبینی، چارچوبی دقیقتر، علمیتر و فلسفیتر برای برهان نظم به دست داده میشود. صورتبندی ربایشی برهان نظم، بر خلاف قیاسهای سنتی، بر اساس مقایسة فرضیههای مختلف برای دادههای مشاهدهشده، تبیینی ارائه میکند که در آن بهترین فرضیة موجود انتخاب شده است. بر اساس رویکرد ربایشی، فرضیۀ طراحی هوشمند بهعنوان بهترین تبیین برای وجود نظم و تنظیم دقیق جهان معرفی میشود. در این مقاله نشان میدهیم که اولاً، انتقادهای هیوم، از جمله اشکال قیاسی، فرضیههای جایگزین و مسئلة تسلسل طراح، به صورتبندی ربایشی از برهان نظم وارد نیستند و ثانیاً، روش استنتاج بهترین تبیین میتواند بهمثابه روش یک معرفتشناختی معتبر حتی در رد شکاکیت هیومی ایفای نقش کند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Revisiting the Design Argument: An Abductive Defense against Hume’s Challenge
نویسنده [English]
- Ghazaleh Hojjati
International University of Islamic Denominations
چکیده [English]
The Argument from Design is one of the most important arguments for the existence of God. Relying on the observation of order, complexity, and purposiveness in nature, it offers inductive reasons for intelligent design and thus possesses strong persuasive power. In Dialogues Concerning Natural Religion, David Hume presented a comprehensive critique of all inductive arguments, including the design argument, calling its validity into question for decades. By pointing out the weaknesses in the analogical reasoning of the design argument, Hume raised the possibility of alternative explanations, such as chance or necessary natural laws. In recent decades, some philosophers have reformulated the argument from design using an abductive approach—namely, inference to the best explanation. This approach, drawing on criteria such as explanatory power, coherence, simplicity, and predictive strength, offers a more precise, scientific, and philosophical framework for the design argument. Unlike traditional analogical arguments, the abductive formulation compares competing hypotheses in light of observed data and selects the best available hypothesis. Within this framework, the hypothesis of intelligent design is presented as the best explanation for the order and fine-tuning observed in the universe. This paper argues, first, that Hume’s objections—including his criticisms of analogical reasoning, alternative hypotheses, and the problem of designer regress—do not apply to the abductive version of the design argument; and second, that inference to the best explanation can serve as an epistemically valid method, even in response to Humean skepticism.
کلیدواژهها [English]
- teleological argument
- inference to the best explanation
- abductive reasoning
- Hume’s criticisms
- intelligent design
)