نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• احمد عبادی ¹
• امیرپویا دانش ²

¹ دانشیار فلسفه دانشگاه اصفهان

² دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه، دانشگاه اصفهان

چکیده

این مقاله به تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های «فرضیۀ گذشته» و «فرضیۀ برساخته» دربارۀ جهت‌مندی زمان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه هر یک تلاش کرده‌اند ناسازگاری میان تقارن قوانین بنیادین فیزیک و تجربه نامتقارن انسانی از زمان را تبیین کنند. فرضیۀ گذشته بر شرایط آغازین آنتروپی پایین به‌عنوان منشأ پیکان زمان تأکید دارد، حال‌آن‌که پرایس با دیدگاهی برساختی از زمان و نقد فرضیۀ گذشته، مسأله را نتیجۀ سوگیری زمانی در تفکر ما می‌داند و بر امکان تقارن بنیادی اصرار می‌ورزد. هدف مقالۀ حاضر آن است که با بررسی نقاط اشتراک و تعارض این دو رویکرد، کاستی‌های آن‌ها را آشکار کرده و زمینه‌ای برای ارائه الگویی بدیل فراهم کند. بر این اساس، نظریۀ پیشنهادی «الگوی لایه‌ای هستی-پدیداری زمان» معرفی می‌شود؛ الگویی که زمان را نه صرفاً محصول یک شرط اولیه یا یک سوگیری ذهنی، بلکه ساختاری چندلایه می‌فهمد که از تعامل میان سطوح فیزیکی، پدیداری و وجودی برمی‌خیزد. افزون بر این، ما ارجاع به میراث فیلسوفانِ مسلمان را برای فهم هرچه بیشتر از مفهوم زمان الزامی دانسته تا با بهره‌مندی از مکاتب فلسفی مختلف نتیجه‌ای منطبق بر طیف گسترده‌ای از دانش بشر به‌دست آوریم تا مبادا در تبیین ماهیت زمان دچار سوگیری، کج‌فهمی یا فروکاهش شویم.

کلیدواژه‌ها

• آنتروپی
• الگوی لایه-پدیداری زمان
• پیکان زمان
• تقارن زمانی
• فرضیۀ گذشته

موضوعات

• فلسفه

عنوان مقاله [English]

A Dialogue on a Challenge: The Directionality of Time, Hypothesis of the Past or a Construct?

نویسندگان [English]

• Ahmad Ebadi ¹
• Amirpouya Danesh ²

¹ Associate professor of philosophy at University of Isfahan

² Master’s Student of Philosophy, University of Isfahan

چکیده [English]

This paper presents a comparative analysis of the “Past Hypothesis” and the “Constructivist Hypothesis” regarding the directionality of time, demonstrating how each seeks to resolve the tension between the temporal symmetry of fundamental physical laws and the asymmetrical human experience of time. The Past Hypothesis attributes the arrow of time to the universe’s low-entropy initial condition, whereas Price, through a constructivist view of time and a critique of the Past Hypothesis, interprets the problem as a result of temporal bias in human thought and insists on the possibility of an underlying symmetry. The aim of this study is to examine the points of convergence and divergence between these two approaches, reveal their limitations, and pave the way for an alternative model. Accordingly, the proposed theory of the “Layered Onto-Phenomenological Model of Time” is introduced—an account that conceives of time not merely as the outcome of an initial condition or a cognitive bias, but as a multilayered structure emerging from the interaction between physical, phenomenal, and existential levels of reality. Furthermore, the paper emphasizes the necessity of engaging with the philosophical legacy of Islamic thinkers to achieve a broader and less reductionist understanding of temporality—one that integrates diverse philosophical traditions and avoids bias, misinterpretation, or reductionism in explicating the nature of time.

کلیدواژه‌ها [English]

• Arrow of Time
• Entropy
• Layer-Phenomenal Model of Time
• Past Hypothesis
• Tempral Symmetry