نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیارفلسفه، دانشگاه تهران (پردیس فارابی)، قم، ایران.

چکیده

«واسازی» در تفکر دریدا نه «روش» بلکه به مثابة «رهیافتی» است که کل انگاره‌های متافیزیکی و سنت فلسفة غربی را از افلاطون تا هوسرل به پرسش می‌کشد. وسعت نگاه او، مفاهیم دینی را نیز‌ به جهت صبغة متافیزیکی آن شامل می‌شود. این جستار، نقش اصطلاح «واسازی» و کاربست و تبیین‌گریِ آن را در حوزة الهیات نشان می‌دهد؛ برای این مقصود ضمن اشاره به تفسیرهای بدیلی که واسازیِ دریدا را با نیست‌انگاری پیوند داده است و نقد این ادعا؛ با استمداد از شواهد واسازانة تفکرِ او از قبیل مفهوم هدیه، پارادوکسِ ایمان، موعودباوری و عدالت کوشیده است از قرابت میان واسازی و امکان تفکر دینی سخن بگوید. با این بیان، در کنار خوانش نیست‌انگارانة برخی شارحین او، از امکان تفکر دینی در دریدا و نسبت ایجابیِ واسازی در تحلیل مفاهیم دینی نیز می‌توان سخن گفت. و وجه ایجابی و سلبیِ توأمانی که در دیفرانس و امکان‌ناپذیری به مثابة أمارات واسازی وجود دارد می‌تواند راه را برای امکان و فهم گونه‌ای از الهیات سلبی در تفکر فلسفی دریدا و پرسش از امر قدسی در دورة معاصر باز کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Deconstruction of Derrida as an Approach to the Possibility of Religious Thought (Derrida and the Possibility of Religious Thought)

نویسنده [English]

  • Ali Fathi

Assistant Professor of Philosophy, University of Tehran (Farabi Branch), Qom, Iran

چکیده [English]

In Derrida's thought, "deconstruction" is not a "method" but an "approach" that questions the whole of metaphysical ideas and the tradition of Western philosophy from Plato to Husserl. The scope of his view also includes religious concepts because of their metaphysical nature. This paper shows the role of the term "deconstruction" and its application and explanation in the field of theology. To this end, while pointing to alternative interpretations that link Derrida’s deconstruction with nihilism and critique of this claim and relying on the deconstructive evidence of his thinking, such as the concept of the gift, the paradox of faith, the promise of faith, and justice, it has been tried to speak of the similarity between deconstruction and the possibility of religious thought. With this statement, the metaphorical reading of some of his commentators becomes irrelevant, and the positive and negative aspects that exist in differentiation and impossibility as deconstructive devices can pave the way for the possibility and understanding of a kind of negative theology in Derrida's philosophical thought and questioning of the sacred in the contemporary era.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Derrida
  • deconstruction
  • nihilism
  • Messianism
  • negative theology
امامی، نصرالله. (1382). ساخت‌شکنی در فرآیند تحلیل ادبی. اهواز: نشر رسش.
پارسا، مهدی. مصلح، علی‌اصغر. (1391) واسازی به‌منزلة یک استراتژی، شمارة 11و 12 پاییز و زمستان 1390، ص 59-72. متافیزیک. اصفهان.
دریدا، ژاک. (1390) دربارة گراماتولوژی. ترجمة مهدی پارسا. تهران: رخداد نو.
ـــــــــ . (1395) نوشتار و تفاوت. ترجمة‌ عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی.
ـــــــــ . (1381) مواضع، ترجمة پیام یزدانجو، تهران: نشر مرکز.
ضیمران، محمد. (1386). ژاک دریدا و متافیزیک حضور. تهران: هرمس.
کالر، جاناتان. (1393). فردینان دوسوسور. ترجمة کوروش صفوی. تهران: هرمس.
کریچلی، سیمون. (1379). ترجمة حسن فتحی. ساخت‌زدایی و دریدا. نامة فرهنگ. شمارة 36. صص 128-390
عبادیان، محمود. (1383). چهرة ژاک دریدا: دریدا و ساختارشکنی. هنر و معماری: زیباشناخت. شمارة 11. صص 151-162. تهران.
فتحی، علی. (1398). هیدگر، پایان فلسفه و معنای تفکر. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
فرهادپور، مراد. (1389) قانون و خشونت، تهران: رخداد نو.
نجومیان، امیرعلی. (1385) مفهوم دیگری در اندیشة دریدا، مجموعه مقالات همایش ادبیات تطبیقی خودی از نگاه دیگری. تهران
ــــــــــــــــ (1382). منطق پارادوکسی اندیشة ژاک دریدا. شناخت. شمارة 39-40. صص 119-128. تهران.
هوسرل، هیدگر، یاسپرس و ... (1378). فلسفه و بحران غرب. ترجمة رضا داوری اردکانی، محمدرضا جوزی، پرویز ضیاء شهابی. تهران: نشر هرمس.
یزدانجو، پیام (1381) به‌سوی پسامدرن، تهران: نشر مرکز.
 
Bennington Geoffery. (2000). Interrupting Derrida. London: Routledge.
Caputo, John. (1997 A). The Prayers and Tears Of Jacques Derrida: Religion Without Religion. Bloomington and Indianapolis.Indiana University Press
_________ . (1997 B). Deconstruction in a Nutshell: A Conversation with Jacques Derrida. Conversation Edited with a Commentary by John. Caputo. New York Fordham University Press.
Clark, Maudmarie. (1995). Nietzsche on truth and philosophy, New York: Cambridge University Press.
Collins Guy. (2000). thinking the impossible: Derrida the divine. Literature & Theology, Vol. 14, No. 3.
Craig, Edward. (2005). Routledge encyclopedia of philosophy, ed. Edward craig, Vol. 6.
Derrida, Jacques. (1973), Speech and Phenomena and Other Essays on Husserl’s Theory of Signs, trans. David B. Allison & Newton Garver, Northwestern University Press.
_____________ . (1992). Force of Law: The 'Mystical Foundation of Authority'. In Drucilla Cornell, Michel Rosenfeld & David Carlson (eds.), Deconstruction and the Possibility of Justice. Routledge.
_____________ . (1974). Of Grammatology. trans. Gayatri chakravorty Spivak. Baltimore & London: JohnHopkinsUniversity Press.
_____________ . (1981A). Positions. Trans. Alan Bass. London: Continuum.
_____________ . (1981B), Dissemination, trans. Barbara Johnson (Chicago: University of Chicago Press.)
_____________ . (1993) Aporias, StanfordUniversity press, trans. Thomas Dutoit.
_____________ . (1998C) Letter to a Japanese Friend in Derrida and Difference. Ed. David wood & Robert Bernasconi. England: North western University Press.
_____________ . (1995A). The Gift of Death. trans. David Wills. Chicago: University of Chicago Press.
_____________ . (1997). Politics of Friendship. Trans. G Collins, London Verso.
_____________ . (1998A). After Writing, Religion and Monolingualism of the Other, or, the  prosthesis of the Origin, trans. P. Mensah, Stanford University Press.
_____________ . (1998B). Resistances, trans. P. Kamuf, P-A. Brault & M. Naas Stanford, StanfordUniversity Press.
_____________ . (1995B). On the Name. Ed. T. Dutoit; trans. D. Wood, J.P. Leavey, Jr., & I. McLeod. Stanford, CA: StanfordUniversity Press.
_____________ . (1994). Specters of Marx: The State of the Debt, the Work of Mourning, & the New International. trans. Peggy Kamuf, London: Routledge.
Hart, Kevin. (1989). The Trespass of the Sign: Deconstruction, Theology and Philosophy. CambridgeUniversity press.
Johnson, Barbara. (1993). Translators introduction. Pp. vii-xxxiii in Dissemination, ed. Jacques Derrida. London.: Athlone Press.
Kierkegaard, Søren. (1985). Philosophical Fragments, ed. & trans. Howard V. Hong & Edna. H. Hong. Princeton: PrincetonUniversity Press.
Milbank, john. (1991). Theology and Social Theory, Oxford Blackwell.
Sauf le Nom (1995B). in On the Name, trans. D. Wood, John P. Leavey & Ian. McLeod. Stanford: StanfordUniversity.
Schad, John. (1992). The End of the End of History: Graham swifts Waterland. Modern Fiction Stusies 38(4):911-925.