تحلیل مواضع ویتگنشتاین متأخر و دکارت و تأکید بر مشابهت آن‌ها در برون‌رفت از مسئلۀ دوآلیسم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فلسفه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشیار فلسفه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

این نوشتار می­کوشد به این پرسش پاسخ گوید که آیا رویکرد ویتگنشتاین متأخر در رویارویی با دوآلیسم نسبتی با پاسخ دکارت دارد. ارزیابی رویکرد ویتگنشتاین از استدلال زبان خصوصی آغاز میشود و برای فهم موضع دکارت یکی از مکاتبات او با پرنسس الیزابت و همچنین مفهوم طبیعت در تاملات تحلیل می‌شود تا بر این نسبت با وجود تمامی اختلافات بنیادین، تصریح شود. در اینجا نشان داده می­شود که در متن فلسفۀ دکارت راهی برای حل مشکل دوآلیسم وجود ندارد، به این معنا که چیرگی بر مشکل دوآلیسم تنها می­تواند با خروج از مبانی فلسفۀ دکارت محقق شود و این همان کاری است که ویتگنشتاین و دکارت انجام داده­اند. بنابراین، نوشتار بر این برداشت استوار است که اساس نقدهای ویتگنشتاین بر دوآلیسم و اصول تفکر دکارتی به رویکرد ضدفلسفی ویتگنشتاین مربوط می­شود و راه‌حل دکارت هم برای برون­رفت از این مسئله تنها در بستر همین رویکردِ ضدفلسفی تحقق می­یابد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The evaluation of the Wittgenstein’s way and Descartes’ one in overcoming the problem of dualism with emphesis on connection between them

نویسندگان [English]

  • Jafar Mazhabi 1
  • Mohammad Meshkat 2
1 Phd Candidate in Philosophy, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Associate Professor of Philosophy, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

This article is an attempt to address a main question: is there any connection between Wittgenstein’s way and Descartes’ one in overcoming the problem of dualism? The discussion of the position of Wittgenstein on Descartes’ dualism here begins with the private language argument. For understanding Descartes’ position on the issue, one of his correspondences with Princess Elisabeth, and also the concept of the nature in his book the Meditation are examined so as to be shown this connection, regardless of many central differences between them. Moreover, it is shown here that the relatively similar ways of these two philosophers for facing the problem of dualism are in fact the ways for dissolving the matter, rather than solving it. It means that there seems to be no way to solve the problem of Descartes’s dualism on the basis of his own works, and this problem can only be overcome by getting out of his philosophy- the thing that both Wittgenstein and Descartes actually did. This article, therefore, takes this reading as its main idea that the Wittgenstein’s attack on Descartes’s dualism in particular, and on Descartes’s philosophy in general, is a fundamental criticism that comes from his critical point of view about the nature of philosophy itself; and the Descartes’s way which was mentioned above can be justified only in such a this context.

کلیدواژه‌ها [English]

  • dualism
  • private languages argument
  • Wittgenstein
  • Descartes
دکارت، رنه. (1386). اعتراضات و پاسخ­ها، ترجمۀ علی موسایی افضلی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

دکارت، رنه. (1385). تأملات در فلسفه اولی، ترجمۀ احمد احمدی، چاپ ششم، تهران: سمت.

دکارت، رنه. (1364).اصول فلسفه، ترجمۀ منوچهر صانعی دره­بیدی، چاپ اول، تهران: آگاه.

کنی، آنتونی. (1392). معماری زبان و ذهن در فلسفه ویتگنشتاین، ترجمۀ محمدرضا اسمخانی، چاپ اول، تهران: ققنوس.

گلاک، هانس. یوهان. (1388). فرهنگ اصطلاحات ویتگنشتاین، ترجمۀ همایون کاکاسلطانی، چاپ اول، تهران: گام نو.

 لان، کریس. (1391). ویتگنشتاین و گادامر (به سوی فلسفه پساتحلیلی)، ترجمۀ مرتضی عابدینی­فرد، چاپ اول، تهران: کتاب پارسه.

ویتگنشتاین، لودویک. (1393). رساله منطقی فلسفی، ترجمه و شرح: سروش دباغ، چاپ اول، تهران: هرمس.

ویتگنشتاین، لودویک. (1387). در باب یقین، ترجمۀ مالک حسینی، چاپ اول، تهران: هرمس.

ویتگنشتاین، لودویک. (1381). پژوهش­های فلسفی، فریدون فاطمی، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز.

 Baker, G. P & Hacker, P. M. S. (2009). "Agreement in definitions, judgements and forms of life" P. M. S. Hacker  Wittgenstein:Rules, Grammar and Necessity, Volume 2 of An Analytical Commentary on the Philosophical Investigations, Oxford: Wiley-Blackwell. 157-211.

Cattingham, John. (1993). A Descartes Dictionary, Oxford: Blackwell.

Cattingham, John. (1998). The history of western philosophy, The Rationalists, Oxford: university press University of South Florida.

Descartes, Rene. (2007). The Correspondence between princess Elisabeth of Bohemia and Rene Descartes, Edited and Translated by Lisa Shapiro, Chicago & London: university of Chicago.

Glock, Hans- Johann. (1996). A Wittgenstein Dictionary, Oxford: Wiley-Blackwell.

 Graham, George. (2015). "Behaviorism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, https://plato.stanford.edu/entries/behaviorism/

Kripke, Saul. A. (1982). Wittgenstein on rules and private language,An Elementary Exposition, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.

Taylor, Charles. (1985). Human agency and language: Philosophical papers, Cambridge: Cambridge University Press.

Wittgenstein, Ludwig. (2007). "Notes for lectures on private experience and sense data", The Philosophical Review, Vol. 77, 275-320.