مطلق به مثابۀ اندیشۀ خوداندیش: تأملی انتقادی بر تفسیر هگل از فعلیت محض نزد ارسطو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران

چکیده

یکی از مهم‌ترین منازعات تفسیری حول فلسفه هگل، تأکید بر وجه مدرن یا کلاسیک اندیشه اوست؛ از یک سو برخی با تأکید بر وامداری هگل به کانت، پروژه او را تکمیل پروژه استعلایی کانت قلمداد می‌کنند و از سویی برخی دیگر، او را متافیزیکدانی می‌دانند که در بستر اندیشه‌های افلاطون و ارسطو، اندیشه‌های نوین خویش را بیان می‌کند؛ این مقاله با تمرکز بر تفسیر هگل از مفهوم ارسطویی خدا همچون اندیشه خوداندیش نشان می‌دهد که چگونه او از یک سو در تبیین یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم فلسفه خویش یعنی ایدۀ مطلق، وامدار ارسطو است، و از سوی دیگر چگونه با تصرف خود در این مفهوم، راه را برای تفسیری مدرن از آن می‌گشاید. به گونه‌ای که از یک سو با طرح وحدت میان شناسنده و متعلق شناخت، به عنوان ضابطه اندیشه خوداندیش، دوگانگی خودادراکی کانت با جهان مرتفع می‌شود و از سوی دیگر با نفی فعلیت طبیعت بی‌واسطه، همچنان ضابطۀ کانتی تعین‌بخشی مفهومی به جهان را حفظ می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Absolute as Self-thinking Nous: A Critical Reflection on Hegel’s Interpretation of Aristotle’s Pure Actuality

نویسنده [English]

  • Mustafa Zali
Philosophy Department, Faculty of Humanities and Literature, University of Tehran
چکیده [English]

One of the most controversial debates on Hegel’s Philosophy is the question of ancient or modern aspects of his philosophical system. On the one hand, focusing on Kantian dimension of Hegel’s Philosophy, some Hegel scholars have regarded his project as the completion and radicalization of transcendental philosophy. On the other hand, some others emphasize on Hegel’s conception and elaboration and also transformation of classical metaphysical concepts of Plato and Aristotle; hence, he introduced his new ideas in the context of ancient metaphysical tradition. Focusing on Hegel’s interpretation of Aristotle’s concept of God as self-thinking nous, this study shows to some extent, in explaining the most important concept of his philosophy i.e. the Absolute and its synonyms, that he is indebted to Aristotle. Although with his own conception of this concept, he opens a modern way to reinterpret the concept of absolute. Accordingly, the identity of subject and object has overcome the Kantian duality between apperception and the world, and the rejection of nature’s actuality in its immediacy has preserved the Kantian criteria of the conceptual determination of the world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hegel
  • Aristotle
  • active intellect
  • Passive Intellect
  • Self-thinking nous
  • Nature
  • Finite spirit
-عبودیت، عبدالرسول. (1386). درآمدی به نظام حکمت صدرائی: جلد دوم، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

-ملاصدرا. (1380). المبدأ و المعاد، مقدمه و تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی، قم: مؤسسه بوستان کتاب.

-Aristotle. (1924). Metaphysics, A Revised Text with Introduction and Commentary by W. D. Ross, 2 vols, Oxford: Oxford University Press.

ارسطو (1389) متافیزیک، ترجمه شرف‌الدین خراسانی، تهران: انتشارات حکمت

-Aristotle. (1907). De Anima, with Translation, Introduction and Notes by R. D. Hickes, Cambridge: Cambridge University Press.

(ارسطو (1366) درباره نفس، ترجمه علیمراد داودی، تهران: انتشارات حکمت)

-Hegel, Georg Wilhelm Friedrich. (1817/1827). Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften im Grundrisse, erster Teil: Logik. In Werke, volume 8. Encyclopedia of the Philosophical Sciences in Basic Outline. Part 1: Logic, translated and edited by Klaus Brinkmann and Daniel O. Dahlstrom, Cambridge: Cambridge University Press, 2010.

-Hegel, Georg Wilhelm Friedrich. (1817/1827). Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften im Grundrisse, dreitter Teil: Die Philosophie des Geistes. In Werke, volume 10. Philosophy of Mind, W. translated by W. Wallace and A. V. Miller, introduction and commentary by Michael Inwood, Oxford: Oxford University Press, 2007.

-Hegel, Georg Wilhelm Friedrich, Vorlesungen über die Geschichte der Philosophie. In Werke, volume 18, 19, 20. Hegel’s Lectures on the History of Philosophy, trans. E. S. Haldane, 3 vols, New York: The Humanities Press, 1955.

-Hegel, Georg Wilhelm Friedrich. (1812–1816). Wissenschaft der Logik. In Werke, volumes 5 and 6. The Science of Logic, trans. George di Giovanni, Cambridge: Cambridge University Press, 2010.

-Bowman, Brady. (2013). Hegel and the Metaphysics of Absolute Negativity, Cambridge: Cambridge University Press.

-Dangel, Tobias. (2013). Hegel und die Geistmetphyisk des Aristotels, Berlin/Boston: Walter de Gruyter.

-Düsing, Klaus. (1983). Hegel und die Geschichte der Philosophie: Ontologie und Dialektik in Antike und Neuzeit, Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.

-Düsing , Klaus. (2016). Das Problem der Subjektivität in Hegels Logik: Systematische und entwicklungsgeschichtliche Untersuchungen zum Prinzip des Idealismus und zur Dialektik, Hamburg: Felix Meiner Verlag GmbH.

-Ferrarin, Alfredo. (2001). Hegel and Aristotle, Cambridge: Cambridge University Press.

-Gerson, Lloyd P. (1994). Plotinus, London: Routledge.

-Horstmann, Rolf-Peter. (2017). ‘‘Hegel on Objects as Subjects‘‘, in Hegel on Philosophy in History, ed. by Rachel Zuckert and James Kreines , Cambridge: Cambridge University Press, 121-138.

-Hötschl, Calixt. (1941). Das Absolute in Hegels Dialektik: Sein Wesen und seine Aufgabe im Hinblick auf Wesen und systematische Stellung Gottes als actus purus in der Aristotelischen Akt-Potenz-Metaphysik, Paderborn: Schöningh.

-Kreines, James. (2006). ‘‘Hegel’s Metaphysics: Changing the Debate‘‘, Philosophy Compass (1) 5: 466-480.

-Knappink, Franz. (2013). Im Reich der Freiheit. Hegels Theorie autonomer Vernunft, Berlin/Boston: Walter de Gruyter.

-Kosman, Aryeh. (2013). The Activity of Being: An Essay on Aristotle's Ontology, Cambridge: MA: Harvard University Press.

-Loder, Martin. (2016). Die Existenz des Spekulativen: Untersuchungen zur neuplatonischen Seelenlehre und zu Hegels Philosophie des subjektiven Geistes, Berlin/Boston: Walter de Gruyter.

-Longuenesse, Béatrice. (2007). Hegel’s Critique of Metaphysics, trans. Nicole J. Simek Cambridge: Cambridge University Pres.

-Owens, Joseph. (1978). Doctrine of Being in the Aristotelian Metaphysics: A Study in the Background of Mediaeval Thought, 3rd Edition, Toronto: Pontifical Institute of Mediaeval Studies.           

-Polansky, Ronald. (2008). Aristotle's De Anima, Cambridge: Cambridge University Press.

-Siep, Ludwig. (2018). ‘‘Die Lehre vom Begriff . Dritter Abschnitt. Die Idee‘‘, in Kommentar zu Hegels Wissenschaft der Logik, Herausgegeben von Michael Quante und Nadine Mooren, Hamburg: Felix Meiner Verlag.

-Taylor, Charles. (1975). Hegel, Cambridge: Cambridge University Press.